Chứng khoán là loại tài sản tài chính bao gồm cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, trái phiếu, chứng quyền và các công cụ tương tự. Theo Luật Chứng khoán, đây là các loại tài sản xác nhận quyền sở hữu hợp pháp của nhà đầu tư đối với phần vốn hoặc tài sản của doanh nghiệp, tổ chức phát hành.

Điểm chung của các loại chứng khoán là chúng đại diện cho quyền lợi hợp pháp, từ quyền sở hữu vốn đến quyền nhận lợi nhuận, đảm bảo minh bạch và có thể giao dịch trên thị trường.

Cổ phiếu là gì?

Cổ phiếu là một dạng chứng khoán vốn, thể hiện quyền sở hữu một phần doanh nghiệp của nhà đầu tư. Khi sở hữu cổ phiếu trong tài khoản, nhà đầu tư có thể:

• Tham gia và biểu quyết tại các cuộc họp có sự góp mặt bởi cổ đông.
• Đề cử và bầu chọn thành viên cho Hội đồng quản trị.
• Nhận cổ tức dựa trên lợi nhuận doanh nghiệp.

Cổ phiếu là loại chứng khoán phổ biến nhất và chiếm tỷ trọng giao dịch lớn trên thị trường.

Tương tự, chứng chỉ quỹ cũng là chứng khoán vốn nhưng xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với phần vốn góp trong quỹ đầu tư. Khi mua chứng chỉ quỹ, nhà đầu tư ủy thác vốn cho các chuyên gia quản lý quỹ, từ đó hưởng lợi nhuận theo kết quả đầu tư.

Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là chứng khoán nợ, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của doanh nghiệp hoặc chính phủ với người sở hữu (trái chủ).

• Trái phiếu đảm bảo quyền ưu tiên thanh toán khi doanh nghiệp phá sản hoặc giải thể, trước cả cổ đông.
• Đây là kênh đầu tư an toàn hơn cổ phiếu, thường mang lại thu nhập cố định thông qua lãi suất định kỳ.

Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh là hợp đồng tài chính, xác định quyền và nghĩa vụ giữa các bên thực hiện giao dịch vào thời điểm xác định trong tương lai.

• Giá trị của chứng khoán phái sinh phụ thuộc vào tài sản cơ sở, chẳng hạn cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa…
• Đầu tư vào phái sinh là dự đoán biến động giá tài sản cơ sở. Nếu dự đoán đúng, nhà đầu tư có lãi; nếu sai, sẽ chịu thua lỗ theo mức độ biến động.

Chứng quyền là gì?

Chứng quyền có bảo đảm do công ty chứng khoán phát hành, niêm yết với mã riêng. Nhà đầu tư nắm chứng quyền có thể:

• Mua hoặc bán chứng khoán cơ sở (cổ phiếu, ETF, chỉ số…) theo giá và thời gian xác định.
• Nhận khoản chênh lệch giá tại ngày đáo hạn.

Chứng quyền có giá thấp hơn chứng khoán cơ sở nhưng có tính đòn bẩy cao, thích hợp với nhà đầu tư ưa mạo hiểm.

Thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán là nơi:

• Niêm yết, chào bán, giao dịch và quản trị các loại chứng khoán.
• Công khai thông tin và tôn trọng quyền sở hữu.
• Nhà đầu tư hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình giao dịch.

Thành phần tham gia bao gồm:

• Bên bán: doanh nghiệp niêm yết, công ty quản lý quỹ.
• Bên mua: nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, trong và ngoài nước.
• Bên cung cấp dịch vụ: công ty chứng khoán, sở giao dịch.

Các giao dịch chứng khoán niêm yết được thực hiện qua nền tảng trực tuyến hoặc quầy giao dịch công ty chứng khoán, sau đó được xử lý tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội hoặc TP HCM. Bộ Tài chính đảm nhiệm vai trò quản lý nhà nước và giám sát thị trường chứng khoán.

Với doanh nghiệp chưa niêm yết, giao dịch diễn ra phi tập trung, dựa trên nguyên tắc “thuận mua vừa bán”. Công ty chứng khoán thường làm vai trò nhà tạo lập thị trường, báo giá và thực hiện mua bán để hỗ trợ hai bên. Theo dõi Yguai để biết thêm các thông tin chi tiết khác