Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu mà công ty đã phát hành nhưng sau đó mua lại từ thị trường và không được tính vào số lượng cổ phiếu lưu hành. Theo pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế, cổ phiếu quỹ (tiếng Anh: Treasury Stock) phải được mua bằng nguồn vốn hợp pháp của công ty.

Khác với cổ phiếu phổ thông, Yguai lưu ý đến bạn răng cổ phiếu quỹ không được nhận cổ tức, không có quyền biểu quyết, và không được tham gia quyền mua cổ phiếu mới. Đồng thời, tổng số cổ phiếu quỹ không được vượt quá tỷ lệ vốn điều lệ do pháp luật quy định.

Quy trình và sử dụng cổ phiếu quỹ

Sau khi mua lại, công ty đại chúng có thể:

• Hủy bỏ cổ phiếu quỹ, giảm vốn điều lệ và giá trị sổ sách tương ứng.
• Giữ lại cổ phiếu quỹ để bán ra thị trường khi cần vốn (trước 2021) hoặc dùng cho các chương trình thưởng cổ phiếu, quyền mua ưu đãi (trước đây tại Việt Nam).

Khi bán cổ phiếu quỹ, giá trị sổ sách của công ty tăng lên bằng với giá trị cổ phiếu bán ra, chênh lệch được ghi nhận vào thặng dư vốn cổ phần.

Mục tiêu chính của việc mua cổ phiếu quỹ

1. Ổn định và tăng giá cổ phiếu
   Khi giá cổ phiếu giảm thấp, công ty mua lại cổ phiếu để tạo cầu, nâng giá và kích thích thanh khoản, giúp cổ phiếu ổn định hoặc tăng trở lại.
2. Cải thiện các chỉ số tài chính
   Giảm số lượng cổ phiếu lưu hành giúp tăng EPS (thu nhập trên cổ phần) và ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) mà không cần tăng lợi nhuận thực tế.
3. Dự trữ cổ phiếu để phát hành thưởng hoặc giữ làm đầu tư
   Cổ phiếu quỹ có thể được dùng cho cổ phiếu thưởng cho nhân viên, quyền mua ưu đãi hoặc được coi như khoản đầu tư dài hạn của công ty.

Lưu ý: Tại Việt Nam, kể từ 2021, theo Luật Chứng khoán 2019, doanh nghiệp phải hủy lượng cổ phiếu quỹ đã mua, không còn được bán lại hay dùng làm cổ phiếu thưởng.

Hạn chế khi mua cổ phiếu quỹ

• Tốn vốn và ảnh hưởng dòng tiền: Việc mua lại cổ phiếu quỹ làm giảm nguồn vốn hoạt động và có thể ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh.
• Giảm tỷ lệ an toàn vốn: Mua cổ phiếu quỹ giảm vốn chủ sở hữu, ảnh hưởng tới cơ cấu tài chính và mức độ an toàn của công ty.
• Thông điệp tiêu cực với cổ đông: Việc mua cổ phiếu quỹ có thể khiến cổ đông nghi ngờ tiềm năng tăng trưởng của công ty yếu, thay vì doanh nghiệp sử dụng biện pháp này để kéo giá cổ phiếu.
• Rủi ro thị trường: Trong một số trường hợp, giá cổ phiếu vẫn có thể giảm hoặc không thay đổi sau khi mua lại, đặc biệt khi thị trường biến động mạnh.

Mua cổ phiếu quỹ là công cụ quan trọng để quản trị vốn và ổn định giá cổ phiếu, nhưng cần được thực hiện thận trọng. Nhà đầu tư nên theo dõi các thông báo mua lại cổ phiếu quỹ trong báo cáo công ty để đánh giá tác động đến giá cổ phiếu, cơ cấu vốn và triển vọng dài hạn trước khi đưa ra quyết định đầu tư